است : من نخستين كسى هستم كه باور دارم تو ديده نمىشوى . « 1 » مسعودى : اولين آيه‌هاى قرآن كه بر حضرت ( ص ) نازل شد ، آيه‌هاى اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ ( 1 ) خَلَقَ الْإِنْسانَ مِنْ عَلَقٍ ( 2 ) اقْرَأْ وَ رَبُّكَ الْأَكْرَمُ ( 3 ) الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ ( 4 ) عَلَّمَ الْإِنْسانَ ما لَمْ يَعْلَمْ ( 5 ) بود . چندى بعد ، آيات پايانى سوره وحى شد . « 2 » همو گويد : حراء اولين جايى بود كه در آن اولين سوره‌ى قرآن بر پيامبر ( ص ) نازل شد . « 3 » نيز گويد : امية بن ابىصلت اولين كسى است كه نوشت : « باسمك اللهم » تا اين كه خداوند آيين اسلام را آورد و اسلام نوشتن : بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ ( 1 ) * را مقرر كرد . « 4 » صولى : منظور از زبان عربى كه در روايت محمد بن على بن حسين بن على ( صلوات الله و سلامه عليه ) آمده كه اسماعيل ( ع ) نخستين سخنگوى آن بوده ، آن زبان فصيح و شيوايى است كه قرآن بدان نازل شده است . « 5 » از عثمان نقل است كه گفت : بين دو سوره‌ى انفال و برائت ، بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ ( 1 ) * نوشته نشده است ، هر چند انفال از اولين و برائت از آخرين سوره‌هايى است كه در مدينه نزول يافته است ، ولى با يكديگر شباهت دارند و داستان هر دو همانند است . پيامبر ( ص ) گاه آياتى را مىخواند و مىفرمود : جاى اين آيه اين‌جا است ، آن را در اين سوره و در پى فلان آيه قرار دهيد . شيعه روايت كند : اولين چيزى كه از قرآن نازل شد اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ ( 1 ) بود ، و

--> ( 1 ) . مجمع البيان 4 / 732 ( 2 ) . مروج الذهب 2 / 276 ( 3 ) . همان‌جا ( 4 ) . همان 1 / 87 ( 5 ) . ادب الكتّاب 31 .